gen. Zygmunt Padlewski

Zygmunt Padlewski urodził się w 1835 roku we wsi Czerniawe na Rusi w okolicach Berdyczowa. Pobierał nauki w Korpusie Kadetów w Brześciu nad Bugiem. Ukończył celująco studia w Akademii Artylerii w Petersburgu. Należał do petersburskiego, tajnego Koła Oficerskiego Zygmunta Sierakowskiego. Przybywszy pod koniec 1861 roku do Paryża nawiązał łączność z zawiązującym się tam towarzystwem młodzieży polskiej, którego wkrótce został prezesem i pełnił tę funkcję do marca 1862 roku. Był wykładowcą Polskiej Szkoły Wojskowej w Genui i Cuneo we Włoszech. Po powrocie do kraju, od 1862 roku był członkiem Komitetu Centralnego Narodowego i jednym z głównych inspiratorów wybuchu powstania styczniowego. Prowadził rozmowy z przywódcami Hercenem i Ogariowem, które doprowadziły do zajęcia stanowiska w sprawie konieczności rozszerzenia powstania na ziemie Litwy, Ukrainy i Białorusi. Po wybuchu powstania, od stycznia 1863 roku był naczelnikiem miasta Warszawy, a także naczelnikiem powstania w guberni płockiej. Był autorem planu strategicznego powstania, który jednak nie został zrealizowany. Walczył na terenie Puszczy Kurpiowskiej i odniósł zwycięstwa w potyczkach pod Myszyńcem i Drążdżewem. Po klęsce pod Radzanowem jego oddział został rozwiązany, a Padlewski wrócił do Warszawy. Odkomenderowany do Płocka, podjął działania na terenie ziemi dobrzyńskiej. Po zatrzymaniu między Studzianką, a Borzyminem, przetransportowany został do Płocka i rozstrzelany 15 maja 1863 roku.

„Pojmanie wojewody Zygmunta Padlewskiego w lesie pomiędzy wsią Borzyminem i Studzianką w dniu 22 kwietnia 1863 roku (ks. Cz. Lissowski, Powstanie styczniowe w ziemi dobrzyńskiej, 1938)


Po przejechaniu Borzymina i niedaleko od niego, w lesie, kiedy oddział Godlewskiego, prowadząc 15 zaaresztowanych powstańców w stronę Żałego, minął już skrzyżowanie dróg w lesie, za oddziałem wlókł się wolno kozak maruder. Nadjeżdżając na skrzyżowanie dróg w lesie, zauważył zbliżający się powóz, zaprzężony  w cztery konie, w którym siedział Padlewski z Kuczborskim i Sokołowskim. Kozak zatrzymał powóz i zaczął badać podróżnych. Berg, który miał ustne relacje od oficerów o tym wypadku, tak to spotkanie opisuje:

Na pytanie, kto jedzie? – odpowiedziano, że sąsiedni obywatele. Kozak zażądał okazania paszportów. Nam się spieszy! – powiedział Padlewski, podając w miejsce paszportu sturublowy banknot. – Weź to sobie na piwo i jedź z Bogiem.

 

Zatrzymanie Padlewskiego (W. Przybylski, 2012 r.)

 

Gdyby dali rubla, rzecz byłaby naturalna i nie wzbudzająca najmniejszego podejrzenia, ale na widok tęczowego papierka, kozak zdziwił się i zastanowił, za co ofiarowano mu tak znaczną kwotę. W tym musi być jakaś nieczysta sprawa! – pomyślał i tym usilniej domagał się okazania paszportów. Ofiarowano kozakowi 200, 300, w końcu 500 rubli sr., byle ich tylko przepuścił... Nie wiadomo, na czym by się ostatecznie skończyło, gdyby na skraju lasu nie zjawił się oficer kozacki, Godlewski. Kozak, milcząc, wskazał ręką na oficera, ten podjechał do powozu i natychmiast spostrzegł nadzwyczajne pomieszanie podróżnych. Natychmiast kazał im wysiąść z powozów, kozakowi zaś przeszukać takowe. Pod siedzeniem pierwsza pokazała się konfederatka wojewody! Przetrząśnięto dalej i wydobyto pliki papierów z pieczęciami rządu narodowego, oraz kilka rewolwerów. Godlewski przejrzał pobieżnie znalezioną zdobycz i oświadczył podróżnym, że ich aresztuje i zabiera z sobą do Lipna.

Wszystkie dowody, znalezione przy Padlewskim, dawały powód kapitanowi Rutkowskiemu przypuszczać, że złapał głównego dowódcę powstania, a nazywający się Zenonem Polińskim powierzchownością swoją, zachowaniem się i odpowiedziami przy początkowych badaniach, odróżniał się od innych i zwracał przez to na siebie szczególniejszą uwagę dowódcy, kapitana Rutkowskiego. Opieka Rutkowskiego nad Padlewskim podczas noclegu w Krystianowie, dokąd dosyć późno wieczorem przybył Godlewski ze swymi 20 niewolnikami, była bardzo dbałą. Na drugi dzień, t. j. 3 kwietnia odstawiono więźniów do Lipna”.

Powstanie Styczniowe na Ziemi Dobrzyńskiej
Stowarzyszenie Dobrzyniacy, 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Zalecane przeglądarki: Mozilla Firefox, Google Chrome, Microsoft Internet Explorer 7 lub nowszy.